basmak işlik

  1. Agram salmak, üstünden aşaklygyna gysmak.

    • Indi çep pedaly bas-da, goýberme, çetki sag pedaly ýuwaşja bas -- diýdi. («Sowet edebiýaty» žurnaly)

    • Sag eline laýyk gelip duran ýylpyldawuk metallary basdy. (B. Kerbabaýew, Aýsoltan)

    • Ýandagy bassaň, küde bolar, bedäni bassaň-pide. (nakyl)

  2. Üstün çykmak, boýun egdirmek, ýeňmek.

    • Iki golsuz, bir aýaksyz adamyny basmak bolsa duşmana has hem ýeňil düşjegini bilýärin. (A. Gowşudow, Mähri-Wepa)

  3. Bir ýere toplamak, üýşürmek, toplanmak, üýşmek.

    • Olaryň yk tarapyny gar basypdyr. («Sowet edebiýaty» žurnaly)

    • Oty bassyrmanyň üstüne basdym. Ýandak basmak. Odun basmak.

  4. Aralaşmak, örtmek.

    • Ol çal saçly, ýüzüni ýygyrt basan adam bolupdyr. («Tokmak» žurnaly)

    • Eti garynja basypdyr.

  5. Türmä salmak, tussag etmek, ýüklemek, urmak.

    • Eziz bolup duran düzgünsiz nyzamy bolup, atlary eşelona basmaga höküm berdi. (B. Kerbabaýew, Aýgytly ädim)

bagra basmak

seret bagyr

  • Knýaz zyba gyzy bagryna basdy. (A. S. Puşkin, Ertekiler)

basan ýerinden ot çykmak

Gaýratly, edenli bolmak, dogumly bolmak.

  • Ýaş gözleri ýanyp duran, basan ýerinden ot çykýan gelniň demi-demine ýetmeýärdi. («Sowet edebiýaty» žurnaly)

dag basmak

seret dag2

  • Gurduň endamyna daglar basmaga başladylar. (A. Gowşudow, Mähri-Wepa)

der basmak

seret der

  • Ony gara der basdy. (B. Kerbabaýew, Aýgytly ädim)

gara basmak

seret gara

keçe basmak

seret keçe

  • Aýalym aýalyňa keçe basyşýar, ol nä iş dälmi? (Tokmak» žurnaly)

uky basmak

seret uky

  • Uky basan guş görende, Ýyldyrym dek uçup barar. («Mydam Taýýar» gazeti)

Yzyny basyp ýatmak

Hil, mukdar, dereje taýdan bäri ýanynda bolmak, deňräk bolmak.

  • Soltansöýün ýöne bir soltan bolman, Myralynyň yzyny basyp ýatan şahyr ekeni. (Myraly)