är

  1. Maşgalada aýal bilen nikada durup, kanuny esasda ýaşaýan erkek adam, kişi, aýalyň ýoldaşy, adamsy.

    • Birdenkä bolsa aýak çekip, ärine maslahat berdi. (B. Kerbabaýew, Nebitdag)

    • Atda aýak bolsun, ärde gaýrat. (nakyl)

    • At ürken ýerinden, är gorkan ýerinden. (nakyl)

  2. Göçme manyda Her bir işde durnuklylyk görkezýän, howpdan, kynçylykdan çekinmeýän, edermen, batyr, mert, gaýratly.

    • Çardagly Çandybil diýen ýurtda Görogly atly bir är döräpdir diýýärler, şol senmisiň? ! («Görogly» eposy)

    • Är bol-da, duşmandan sakla iliňi. (Mollamurt, Saýlanan eserler)

    • Är ýigidiň ýoldaşy aýal hem bolsa, gerekli ýerinde men-ä är deregini tutmaly -- diýip düşünýän. (B. Kerbabaýew, Aýgytly ädim)

    • Ýagşylyga ýagşylyk-her kişiniň işidir, ýamanlyga ýagşylyk-är kişiniň işidir. (nakyl)

är çykmak

Mazaly ýetişmek, kemala gelmek.

  • Biziň är çykan oglumyz bolsa, mellek ýerimiziň hemmesini har-haşal otdan doldurypdyr. (A Gowşudow, Köpetdagyň eteginde)

är-aýal

Är-heleý bolmak; kanuny esasda maşgala durmuşyny gurmak, nikalaşyp bile ýaşamaga başlamak, goş birikdirmek, öý-işik bolmak.

äre çykmak

Äre barmak, durmuşa çykmak.

  • Ýaş aýal äre gitmän, ömrüni geçirip bilmez ahyryn, ol islän adamsyna äre çykmaga haklydyr. (A. Gowşudow, Köpetdagyň eteginde)

  • Soň ol ýedi ýaşly Gurdy we bäş ýaşly gyzyny taşlap äre çykdy. (A. Gowşudow, Mähri-Wepa)